De kracht van meertaligheid

In de vakantie op een camping weten kinderen elkaar altijd te vinden. Een potje voetbal spelen, zwemmen, op de trampoline of een zandkasteel bouwen, samen spelen lukt altijd. Kinderen zoeken elkaar op. Ze communiceren op een manier die voor hen werkt, of ze nu dezelfde taal spreken of niet. Hoe gaat dat als een kind opgroeit met meerdere talen en wat zijn daarvan de voordelen?

Een kind is meertalig wanneer hij of zij opgroeit met twee of meer talen. Dat kan vanaf de geboorte zijn, maar ook als een kind later een nieuwe taal leert. Wereldwijd groeien meer kinderen meertalig op dan eentalig. Kinderen zijn heel goed in het leren van meerdere talen als zij hiervoor voldoende gespreksmogelijkheden krijgen.

Thuistaal

Wie meer talen beheerst, heeft meer toegang tot kennis en meer mogelijkheden om te communiceren. Hierbij is het belangrijk om de thuistaal, de taal die ouders spreken, zelf zo goed mogelijk te blijven spreken. De taal die thuis wordt gesproken is de taal van emoties, troost, grapjes en verhalen. Hierdoor wordt de band tussen ouder en kind versterkt en bouwt het kind taalvaardigheden op die goed te gebruiken zijn voor andere talen. Als een taal goed beheerst wordt, heeft dat voordelen voor het leren van een tweede taal. Het kind leert dan bijvoorbeeld sneller andere woorden koppelen en daardoor begrijpen. Dit geldt ook voor het schrijven van woorden. Het afwisselen van verschillende talen heeft voor kinderen geen negatieve invloed op hun resultaten.

Taalmengen

De taalontwikkeling van meertalige kinderen kan er anders uitzien dan de taalontwikkeling van kinderen die één taal leren. Dat kan komen doordat kinderen woorden uit verschillende talen door elkaar gebruiken. Dat heet taalmengen. Dit is heel normaal. Als een kind een nieuwe taal leert, kan hij of zij door een stille periode gaan. Het kind begrijpt dan de taal wel, alleen het spreken gebeurt (nog) niet. Soms gaan kinderen losse woorden of korte zinnen zeggen na een stille periode, soms gaan ze spreken met volle zinnen in een andere taal. Het draait bij taalontwikkeling vooral om betekenisvolle communicatie, zoals de grapjes en de verhalen of de emotionele steun. Het draait dus niet om foutloos spreken. Deze kennis over meertalige ontwikkeling helpt om beter te begrijpen wat kinderen nodig hebben in bijvoorbeeld het onderwijs.

Afspraken

Voor kinderen in de kinderopvang en het onderwijs is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over hoe verschillende talen worden gebruikt. Het is bijvoorbeeld waardevol om kinderen in de pauzes in hun eigen taal te laten spreken. En een leerkracht kan bijvoorbeeld meerdere talen gebruiken bij de instructie, door begrippen in meerdere talen op het bord te zetten. Bij jongere kinderen kan gevraagd worden hoe een plaatje (bijvoorbeeld van een dier) in de thuistaal heet. Voor kinderen is het belangrijk dat hun eigen thuistaal een plek heeft in de kinderopvang en het onderwijs. Dit heeft positieve gevolgen voor hun welbevinden en hun betrokkenheid. Of het altijd leidt tot betere leerprestaties, wordt nog onderzocht.

Meertaligheid hoeft dus geen belemmering te zijn. Het kan mogelijk juist een waardevolle kracht zijn in de ontwikkeling van kinderen.