Ik kan het niet, dus ik stop ermee!

Misschien herken je het: je kind vindt iets moeilijk en stopt direct met wat hij of zij aan het doen is om het vervolgens nooit meer te proberen. De frustratie loopt hoog op. “Ik kan dit toch niet!” wordt er misschien wel gezegd. Juist in zo’n situatie is het belangrijk om door te pakken, want je kind is aan het leren.  

Leren leren Ja, dat lees je goed. Juist in zo’n situatie staat je kind aan de voet van een nieuw leerproces. Niet elk kind vindt dit proces fijn en doorloopt dit. Dit geldt zeker voor een kind dat voor weinig dingen echt moeite moet doen, bij wie alles vanzelf lijkt te gaan. Juist voor die kinderen is het heel belangrijk dat ze goed begeleid worden in het leren leren, want dingen leren lijkt zo automatisch te gaan. Dat is echter niet altijd zo. Op het moment dat jij toegeeft aan de impuls van je kind om het op te geven, leert hij of zij niet doorzetten en dus geen nieuwe vaardigheid. In het vervolg kiest je kind opnieuw voor opgeven.  

Begeleiden
Hoe zorg je dan dat je kind wel doorzet? Laat hem of haar door de leerkuil gaan! De leerkuil is een model dat het proces van leren weergeeft en kan ondersteunen. Die uiting van “Ik kan het toch niet” is het teken dat je kind in de leerkuil is gevallen. Er zijn dan twee opties: ik klim dezelfde weg weer omhoog (en leer dus niks nieuws) of ik ga kijken wat ik nodig heb om dit wel te kunnen. Dat laatste is waar je op wil inzetten. Grofweg zijn er dan drie stappen waar je doorheen kunt gaan met je kind: 

• maak concreet wat er niet lukt 
• kijk wat er nodig is om het beter te laten lukken 
• uitvoeren, nabespreken en vooruitkijken.  

Concreet maken 
Als je je kind dit hoort zeggen of je ziet de frustratie, ga dan het gesprek aan. Maak samen duidelijk wat er nu niet lukt en maak het ‘probleem’ concreet. Je kind wil bijvoorbeeld graag een gezicht leren tekenen en de ogen mislukken steeds. Ga dan samen kijken naar wat je kind nog niet goed vindt aan de ogen. Het zou zomaar kunnen dat het ene oog hoger staat dan het andere. Of dat je kind de juiste vorm nog niet kan tekenen. 

Oplossen 
Als je concreet hebt gemaakt wat er niet lukt, kun je gaan bedenken wat er nodig is om dit te leren. Om bij het voorbeeld van de tekening te blijven: stel je kind de vraag wat hij of zij zou kunnen doen om het beter te laten lukken. Wat heb je nodig om de ogen de juiste vorm te geven? Bij jongere kinderen kun je een aantal opties aandragen (voordoen, een filmpje kijken en dat nadoen). Bij oudere kinderen is het juist de uitdaging om de oplossing vanuit je kind zelf te laten komen, zodat hij of zij vertrouwd raakt met zijn of haar eigen oplossend vermogen en daarop begint te vertrouwen. 

Doen 
De laatste stap is uitvoeren, nabespreken en vooruitkijken. Ga dus doen wat je met je kind hebt besproken en laat hem of haar dit vooral zelf doen. Hierna kijk je samen of het is gelukt en wat er de volgende keer nodig is om het vlotter te laten verlopen. Misschien voelt de taak nog niet als perfect voor je kind, maar daar gaat het dus niet om. Benadruk vooral hoe trots je bent dat je kind heeft doorgezet. Dat is namelijk het allermoeilijkste van leren.  

Herhalen
Je kind moet vaak door deze cirkel heen om zich iets nieuws eigen te maken. Dit gaat samen met hulp bieden, complimenten geven en vooral procesgericht bezig zijn. Dat wil zeggen: ben je tevreden met hoe je het hebt gedaan? Het eindresultaat is niet het belangrijkste. Uiteindelijk moet deze mindset vanuit je kind zelf komen. Jij kunt alleen maar coachen.